نمایش هتل ریتاج؛ تلفیق درام مذهبی و روایت تاریخی

مهدی صالحی

لبخند سبز - نمایش «هتل ریتاج» به نویسندگی و کارگردانی حمید حرا، اثری است که همزمان با ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) در تالار اصلی تئاتر شهر روی صحنه رفت و تا ۸دی ۱۴۰۱به اجرای خود ادامه می دهد . این نمایش با رویکردی آیینی و مذهبی، داستانی را روایت می‌کند که حول محور مفقود شدن کتابی خطی می‌گردد که در آن اثبات شده بود باغ فدک ارثیه حضرت فاطمه(س) بوده است .

یکی از نقاط قوت نمایش، انتخاب فضای اجرایی خلاقانه است. داستان در هتل کوچکی به نام «ریتاج» در مدینه اتفاق می‌افتد که پذیرای مسافران مسلمان از کشورهای مختلف است . این هتل نمادی از جهان اسلام است که در آن شخصیت‌هایی از ایران، فرانسه، انگلستان و عربستان در کنار هم قرار می‌گیرند . کارگردان با مهارت از این فضا برای ایجاد تقابل فرهنگی و فکری استفاده کرده است.

در زمینه بازیگری، نمایش عملکرد قابل قبولی را به نمایش گذاشته است. بازی محسن افشار در نقش دکتر آریا، سیروس اسنقی در نقش ابوعتیق تاجر انگلیسی، و دیگر بازیگران از جمله مهدی جواهرپور و علیرضا عمرانی قابل تحسین است . البته بازی بازیگر نقش محسن پسر دکتر آریا کمتر متقاعدکننده توصیف شده و گاهی اغراق‌آمیز و تصنعی به نظر می‌رسد .

از نظر کارگردانی، حمید حرا توانسته است فضایی پویا و پرتنش خلق کند. طراحی صحنه توسط فرزاد معافی و طراحی نور توسط امیر ترحمی به خوبی در خدمت فضاسازی نمایش قرار گرفته‌اند . استفاده از گروه حرکت که شامل ۱۵بازیگر است، بعد ویژهای به اجرا بخشیده و بر غنای بصری اثر افزوده است .

با این حال، نمایش از نظر متنی با چالش‌هایی روبرو است. همانطور که در نقدها اشاره شده، برخی از جنبه‌های نمایشنامه نیاز به بازنگری دارد . از جمله، مسئله زبان و گویش شخصیت‌ها که گاهی غیرواقعی به نظر می‌رسد - اینکه چرا تمام شخصیت‌ها حتی زمانی که ایرانی‌ها در صحنه نیستند به فارسی-عربی-انگلیسی صحبت می‌کنند، از نظر دراماتیک توجیه چندانی ندارد . همچنین، برخی از قسمت‌های داستان از جمله انگیزه دقیق ابوعتیق برای دزدیدن کتاب و ارتباط آن با کنفرانس ژنو به اندازه کافی شفاف نیست .

نمایش «هتل ریتاج» در نهایت اثری است که با نیت خالصانه و تلاش قابل تقدیر هنرمندانش روی صحنه رفته، اما از برخی کاستی‌های متنی رنج می‌برد. این نمایش اهمیت تولید آثار مذهبی در طول سال و نه فقط در مناسبت‌های خاص را یادآور می‌شود . اثر حرا اگرچه در برخی بخش‌ها موفق عمل کرده، اما به طور کامل به پتانسیل خود برای تبدیل شدن به یک اثر مذهبی ماندگار و تاثیرگذار دست نیافته است.